Nyelami jerune basa lan sastra Jawa. Cathetan padinane guru, ngenani upaya ngreksa jati dhiri satengah ombake jaman. 
 ~
Menyelami kedalaman Bahasa dan Sastra Jawa. Sebuah catatan harian seorang guru tentang upaya merawat jati diri di tengah hiruk pikuk zaman. 
~~


WONG LUMRAH

Wangsalan yaiku unen-unen utawa tetembungan sing saemper karo cangkriman (teka-teki), nanging batangane (jawabane) wis dikandhakake ing ukara kuwi. Bedane karo cangkriman biasa, nyebute jawaban ing wangsalan iku ora lugas utawa ora blaka, nanging mung dijupuk sawatara wanda (suku kata) utawa tembung sing mirip swarane.

SINAU WANGSALAN

Cangkriman kanggo masyarakat Jawa jaman saiki isih nduweni piguna sing jembar, sanadyan saiki wis wiwit kagerus dening modernisasi jaman. Adhedhasar sumber sing ana, fungsi-fungsi cangkriman yaiku:


Sarana Hiburan: Cangkriman minangka wujud dolanan tembung utawa bedhek-bedhekan sing asring digunakake nalika lagi kumpul bareng utawa ing wektu selo kanggo nggawe swasana dadi gayeng lan nyenengake,,.


Sarana Pendidikan (Edukasi): Cangkriman nduweni fungsi kanggo ngasah pikiran. Kanthi dolanan cangkriman, wong dituntun supaya bisa mikir luwih kreatif, titis, lan bisa nangkep maksud sawijining bab kanthi cepet lan bener,.


Sarana Kritik Sosial lan Moral: Sawetara cangkriman, utamane sing awujud tembang, ngemot piwulang babagan tata krama lan pasrawungan,. Contone, cangkriman babagan "baya" (ilat/lidah) sing dadi pepeling supaya manungsa luwih ngati-ati nalika guneman supaya ora gawe salah tampa ing masyarakat,.


Sarana Estetis lan Kabudayan: Cangkriman minangka warisan karya sastra Jawa sing dadi bagean saka seni, kayata ing lirik tembang Macapat (Pucung, Asmaradana, Kinanthi) utawa digunakake minangka bahan sayembara ing lakon pewayangan,,,.


Fungsi Sosial lan Liyane: Cangkriman uga nduweni fungsi minangka sarana sosial rekreatif, ideasional, dokumentatif, lan eksistensial kanggo njaga identitas budaya Jawa.


Kanthi nggunakake cangkriman, masyarakat ora mung dolanan, nanging uga melu nglestarekake nilai-nilai luhur lan kapinteran lokal sing dadi ciri khase wong Jawa,.

SINAU CANGKRIMAN 

kerata basa? apa iku? iki rembugan ringkes ngenani sawijine perangan basa rinengga, gaya bahasa ing basa jawa

KERATA BASA

RURA BASA

Rerembugan ngenani apa iku Purwakanthi lan pigunane ing bebrayan Jawa.

PURWAKANTHI 

Rerembugan ngenani Tembung Garba, perangane Basa Rinengga ing Basa Jawa.

TEMBUNG GARBA 

Tembung camboran yaiku tembung loro utawa luwih sing digandheng dadi siji lan nuwuhake siji teges anyar. Ing basa Indonesia, tembung iki asring kasebut kata majemuk. Tujuane nggunakake tembung camboran yaiku kagem nyingkat pangucapan supaya luwih ringkes lan efisien nalika pacelathon, sarta nambah kaendahan basa ing kasusastran.


2. Jinise Tembung Camboran Miturut Wujude


• Camboran Wutuh: Tembung sing dumadi saka gabungan tembung-tembung sing isih wutuh, tanpa ana pangurangan suku kata. Tuladha: buku gambar, meja tulis, pager kayu, lan bapa biyung.


• Camboran Tugel (Wancah): Tembung sing digabung kanthi cara nyuda utawa ngetok gunggunge suku kata (wanda) supaya luwih gampang diucapake. Tuladha: bangjo (abang + ijo), pakdhe (bapak + gedhe), bulik (ibu + cilik), lan lunglit (balung + kulit).


3. Jinise Tembung Camboran Miturut Tegese


• Camboran Tunggal: Gabungan tembung sing wis manunggal banget lan nduweni teges anyar sing babar blas beda karo teges asline saben tembung. Tembung iki ora kena dipisah-pisah utawa diselani tembung liya amarga bakal ngrusak maknane. Tuladha: nagasari (jeneng panganan), semar mendem (jeneng panganan), lan jaran kepang.


• Camboran Wudhar: Gabungan tembung sing saben tembung pambentuke isih tetep njaga lan nduweni tegese dhewe-dhewe. Tembung iki isih bisa dipisah utawa diudhari maknane. Tuladha: wayang kulit, pager bata, rumah sakit, lan buku tulis

TEMBUNG CAMBORAN 

Rerembugan ringkes ngenani Tembung Entar, perangan basa rinengga ing Basa Jawa kang memper karo kata kiasan ing Basa Indonesia.

TEMBUNG ENTAR

Rerembugan ringkes ngenani Tembung Saroja, perangan saka basa rinengga ing Basa Jawa.

WONG LUMRAH

SINAU WANGSALAN

SINAU CANGKRIMAN

KERATA BASA

RURA BASA

PURWAKANTHI

TEMBUNG GARBA

TEMBUNG CAMBORAN

TEMBUNG ENTAR

TEMBUNG SAROJA

UNDHA-USUK ING BASA JAWA

Deskripsi

Kreator